Ăn uống là một vấn đề xã hội rất lớn, nó liên quan đến mọi người hàng ngày. Trong cuộc sống xã hội ít có vấn đề có tính phổ biến và thường xuyên như vấn đề ăn uống. Nó là vấn đề xã hội lớn nên cũng là vấn đề kinh tế lớn. Theo thống kê của Liên hiệp quốc thì ăn uống ở những nước tiên tiến chiếm 20 – 25% thu nhập gia đình, còn các nước đang phát triển chiếm 65 – 70% tính với mức ăn còn thiếu. Ở chúng ta trong những năm gần đây cũng khoảng 70%.
Khoa học về chế biến bảo quản thực phẩm là một vấn đề khoa học kỹ thuật phức tạp. Nó liên quan đến nhiều ngành khoa học khác. Mỗi vấn đề giải quyết phải trên cơ sở kết hợp nhiều ngành khoa học khác nhau. Sự phát triển khoa học kỹ thuật trong ngành này và những tiến bộ đặc biệt tạo nên sự nhảy vọt trong ngành so với nhiều ngành khác hãy còn chậm.
Trước mắt chúng ta, ngành công nghiệp thực phẩm phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề cấp bách phục vụ đờii sống nhân dân và tăng nguồn hàng xuất khẩu. Trong nghiên cứu và trong sản xuất cần nghiên cứu các biện pháp bảo quản nguyên liệu và thành phẩm, nghiên cứu sản xuất các sản phẩm mới, sử dụng phế liệu và ổn định các quy trình sản xuất sẵn có. Dần cơ giới hóa và tự động hóa các quy trình sản xuất.
Ngày nay, người ta đã áp dụng những thành tựu mới nhất của các ngành khoa học vào sản xuất và chế biến lương thực, thực phẩm. Tiếp đó, vấn đề thuận tiện cho việc sử dụng được đưa vào công nghệ thực phẩm để giảm bớt khâu chế biến ở gia đình. Các hình thức chế biến thực phẩm cung cấp cho người ăn ngay ngày càng phát triển và phong phú so với các loại thức ăn cổ truyền hoặc những thực phẩm còn mang tính chất nguyên liệu. Ngày nay, từ một nguyên liệu thực phẩm, người ta đã chế biến được hàng trăm các sản phẩm khác nhau. Có những sản phẩm chế biến không còn gì trạng thái của nguyên liệu ban đầu. Từ bột mì có thể làm thành bánh mì, thành nhiều loại bánh kẹo, sản xuất rượu, đường làm ra mì chính v.v… Từ thịt có thể làm ra nhiều loại đồ hộp khác nhau, sản xuất pate, lạp xưởng… Để sản xuất ra các sản phẩm thực phẩm, nguyên liệu phải qua các quá trình chế biến. Mỗi quá trình chế biến đều nhằm tạo cho thực phẩm có giá trị sử dụng cao hơn: hoặc về hình thức, hoặc về giá trị khẩu vị, hoặc về giá trị dinh dưỡng.
Một số chuyên ngành trong ngành công nghiệp thực phẩm:
- Chế biến cà phê, ca cao
- Chế biến trà
- Sản xuất các sản phẩm từ sữa
- Sản xuất rượu, bia, nước giải khát
- Chế biến rau quả
- Chế biến và bảo quản thủy sản
- Chế biến các sản phẩm từ thịt
- Sản xuất bánh kẹo
- v.v…
Ngành chế biến thực phẩm (hay Công nghệ thực phẩm) đang được đào tạo tại các trường với nhiều bậc học khác nhau: đại học, cao đẳng, trung cấp… cung cấp cho người học:
- Các kiến thức về khoa học thực phẩm, về hoá sinh thực phẩm, vi sinh thực phẩm, dinh dưỡng thực phẩm, vệ sinh an toàn thực phẩm …
- Các kiến về công nghệ thực phẩm, các quá trình công nghệ cơ bản trong chế biến thực phẩm;
- Các kiến thức bổ trợ của ngành thực phẩm: vẽ kỹ thuật, xử lý môi trường, marketting, bao bi, phụ gia thực phẩm…
Tùy theo cấp độ đào tạo, những người tốt nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm có thể làm được những công việc như:
- Vận hành thành thạo các trang thiết bị phức tạp trên dây chuyền sản xuất, chế biến thực phẩm;
- Đánh giá chất lượng sản phẩm ở từng giai đoạn sản xuất bằng phương pháp cảm quan;
- Chỉ đạo các công đoạn chế biến thực phẩm;
- Thực hiện các phép phân tích chỉ tiêu chất lượng đơn giản (chỉ tiêu hoá học, chỉ tiêu vật lý, chỉ tiêu sinh học, chỉ tiêu cảm quan);
- Bảo dưỡng các trang thiết bị chế biến thực phẩm theo qui trình sửa chữa trung tu toàn bộ dây chuyền sản xuất;
- Kiểm tra và giám sát chuyên môn đối với công nhân bán lành nghề hoặc công nhân lành nghề khác;
- v.v…
Cơ hội việc làm trong ngành chế biến thực phẩm là rất lớn:
- Trực tiếp tham gia sản xuất trên các dây chuyền công nghệ chế biến thực phẩm của các cơ sở sản xuất ngành chế biến thực phẩm trong nước hoặc xuất khẩu lao động sang các nước khác;
- Làm tổ trưởng sản xuất, cán bộ kỹ thuật, kỹ thuật viên, trưởng ca, đốc công, cán bộ thiết kế công nghệ sản xuất, cán bộ kỹ thuật kiểm tra chất lượng sản phẩm trên dây chuyền, công nghệ chế biến thực phẩm từ nguyên liệu đến bán thành phẩm và thành phẩm;
- Tổ chức và quản lý doanh nghiệp sản xuất nghề chế biến thực phẩm với quy mô vừa và nhỏ.
- Làm việc trong các cơ sở đào tạo, nghiên cứu và quản lý thực phẩm
Nơi đào tạo:
Ngành Công nghệ thực phẩm (hay Chế biến thực phẩm) được đào tạo ở nhiều trường đại học, cao đẳng, trung cấp, trường nghề.
Ở phía Bắc có các trường: ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Nông nghiệp Hà Nội, ĐH Nông Lâm Thái Nguyên, ĐH Nông Lâm Bắc Giang, ĐH Vinh, CĐ Công nghiệp thực phẩm, CĐ Thủy sản, CĐ Cộng đồng Hà Tây v.v… và nhiều trường CĐ nghề, Trung cấp nghề khác
Ở phia Nam có các trường: ĐH Bách khoa Tp.HCM, ĐH Công nghiệp Tp.HCM, ĐH Công nghiệp thực phẩm Tp.HCM, ĐH Nông Lâm Tp.HCM, ĐH SPKT Tp.HCM, ĐH Công nghệ Sài Gòn, ĐH Nông Lâm Huế, ĐH bách khoa Đà Nẵng, ĐH Nha Trang, ĐH An Giang, ĐH Cần Thơ, CĐ Kinh tế Công nghệ Tp.HCM, CĐ Công nghệ Đà Nẵng, CĐ Lương thực thực phẩm, Các trường cao đẳng cộng đồng khu vực Nam Bộ v.v… và nhiều trường CĐ nghề, Trung cấp nghề khác.

Tags: